میلگرد یکی از اساسی ترین و پرفروش ترین مواد اولیه در ساختمان سازی شناخه میشود که انواع مختلفی دارد و همانطور که در مقاله مقایسه انواع میلگردهای A1،A2،A3و A4 اشاره کردیم میلگردها در انواع متلفی تولید میشوند و اولین تفاوت آنها در سایز آنهاست. در ادامه این مقاله قصد داریم به این پرسش افراد که کاربرد انواع میلگرد در ساختمان سازی چیست؟ پاسخ دهیم.
انواع میلگرد
میلگرد به پروفیلی با سطح برش خورده به شکل دایره گفته میشود که با جنس متنوع تولید میشود. جنس میلگرد ها به طور معمول از فولاد است و به دلیل تنوع گوناگون در پروژه های ساختمانی کاربردهای گسترده ای دارند. در پروژه های عمرانی با توجه به نیاز میتوانید از این 6 نوع میلگرد استفاد کنید.
تقسیم بندی میلگردها از نظر جنس
- میلگرد کربندار
- میلگرد گالوانیزه
- میلگرد اپوکسی پوششدادهشده
- میلگرد فایبر گلاس پلیمر
- میلگردهای فولادی ضد زنگ
تقسیم بندی میلگردها بر اساس استاندارد
- میلگرد (A1 (S240: میلگرد ساده سطحی صاف و بدون برجستگی دارد. این نوع، معمولاً برای خمکاری، تولید خاموت و قطعاتی که نیاز به شکلدهی دارند، بهکار میرود. میلگردهای شمارهی 8 تا میلگرد 10 از این نوع هستند.
- میلگرد (A2 (S340: دارای آجهای مارپیچی و مقاومت متوسط، مناسب برای خاموتها و قطعات نیمهسازهای.
- میلگرد (A3 (S400: با آجهای جناقی و مقاومت بالا، پرکاربردترین نوع در ستونها، تیرها و فونداسیونها.
- میلگرد (A4 (S500: بجدیدترین نسل میلگردها با مقاومت بسیار زیاد که در پروژههای سنگین، پلها و برجها استفاده میشود.
کاربرد انواع میلگرد
در پروژه های ساختمان سازی پراستفاده ترین نوع میلگردهای ساده و آجدار هستند که وظیفهی تحمل و انتقال فشار بر عهده آن است. برخلاف تصور عموم میلگرد ها تنها در ستون ها فقط قابل استفاده نیستند و از آنها از پایین ترین قسمت ساختمان یعنی فونداسون تا بالاترین برای ستون ها و شکل دادن به ساختمان استفاده میشود.
در زمان تولید انواع میلگرد ها به منظور داشتن شناسنامه ای معتبر وتشخیص کارخانه تولید کننده محصول علامت اختصاری تشکیل شده از حروف و عدد بر روی میلگرد حک میگردد. انتخاب میلگرد مناسب و شناخت کاربرد انواع میلگرد در ساختمان سازی برای افراد فعال در حوزه ساخت و ساز مسئله بسیار مهمی است.
میلگردهای ساده
شناخت کاربرد انواع میلگرد در ساختمان سازی بسیار در این حوزه اهمیت دارد تا بتوان مناسب ترین میلگرد را برای سازه انتاب کرد میلگردهای فولادی ساده که اغلب با قطری بین 6 تا 50 میلی متر عرضه میشوند و دارای سطح صاف و بدون آج هستند و این نوع از میلگرد ها به راحتی بریده و خم میشود. این نوع میلگرد ها در ساخت سازه های سنگین مانند پل ها استفاده نمیشود. از مهمترن کاربرد های میلگرد ساده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اتصالات ساختمانی
- ساخت اتصالات صنعتی
- قطعات خودروسازی
- اتصالات زیربنایی در جادهها و بزرگراهها
میلگردهای آجدار
در این میان پرطرفدار ترین نوع میلگرد میلگردهای دارای آج هستند که بر روی سطح آنها فرورفتگی هایی جود دارد. این نوع از میلگرد به دلیل نوع ساختاری که دارند بدون مشکل فرسودگی درون بتن و فولاد به خوبی عمل میکنند.
مهمترین نقش میلگرد آجدار، افزایش سطح مقاومت کششی در سازههای بتنی است. میلگرد های آج دار نیز با قطر بین 6 تا 50 میلی متر تولید میشوند و از مقاوت بالایی برخوردارند استفاده از این میلگرد در سازه های بتنی در کنار سیمان مسلح باعث ایجاد مقاومت بالایی میگردد.
از مهمترین کاربردهای میلگرد آجدار میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
مورد استفاده در انواع سازهی بتنی مانند پلها، ساختمانها و برجها
در سازههای فولادی به منظور تقویت سازه، مقاومسازی در برابر زلزله
کاربرد میلگرد فولاد کربنی
میلگرد فولاد کربنی پرکاربردترین نوع در ساختمانسازی است که با سطح آجدار خود چسبندگی بالایی با بتن دارد و در برابر کشش و خمش مقاوم است. این میلگرد برای ستون، تیر و فونداسیون ساختمانهای مسکونی و تجاری مناسب بوده و بهدلیل قیمت مناسب و استحکام بالا انتخابی متداول است، اما در مناطق مرطوب باید از نوع پوششدار یا ضدزنگ آن استفاده شود.
میلگرد فولاد آلیاژی
میلگرد فولاد آلیاژی با افزودن عناصر مقاومی مانند کروم و نیکل ساخته میشود و در برابر حرارت، سایش و خوردگی عملکردی عالی دارد. این نوع میلگرد برای سازههای سنگین نظیر پلها، تونلها و نیروگاهها مناسب است و بهدلیل استحکام و انعطاف بالا، در مناطق زلزلهخیز نیز گزینهای ایمن محسوب میشود. هرچند قیمت آن بیشتر است، اما دوام طولانی آن ارزش سرمایهگذاری را دارد.
میلگرد ساده ضد زنگ
میلگرد ساده ضد زنگ از فولاد زنگنزن حاوی کروم و نیکل ساخته میشود و در برابر رطوبت و خوردگی بسیار مقاوم است. این میلگرد در سازههای ساحلی، پلها، تونلها و مخازن آب کاربرد دارد و بهدلیل قابلیت خمکاری بالا در قطعات پیشساخته نیز استفاده میشود. با وجود قیمت بالاتر، دوام طولانی و نیاز کم به نگهداری، آن را به گزینهای مطمئن برای پروژههای زیرساختی تبدیل کرده است.
اهمیت استفاده از میلگرد در صنعت ساخت و ساز
در ساخت و ساز برای استحکام و مقاومت سازه در برابر تنش های فشاری از بتن استفاده میشود بتن در برابر تنش های برشی و کششی دچار ترک وردگی میشود و ب همین دلیل استفاده از میلگرد اهمیت دارد.استفاده از میلگرد در بتن باعث تقویت آن میشود و ا بروز تخریب سازه در برابر حوادثی مانند زلزله جلوگیری میکند.
به دلیل اینکه بتن از مقاومت کششی پایینی برخوردار است با اضافه کرد میلگرد آجدار به بتن میتوان بتن مسلح تولید کرد. میلگرد با جلوگیری از تخریب بتن در مدت زمان کوتاه بهترین گزینه برای مسلح کردن بتن است.
جدول نمونه مقایسه قیمت و کاربرد میلگرد
| نوع میلگرد | محدوده مقاومت (MPa) | مناسب برای | ویژگی کلیدی |
| A2 آجدار | 340 | سقف و دیوار برشی | شکلپذیری بالا |
| A3 آجدار | 400 | ستون و تیر | چسبندگی زیاد |
| گالوانیزه | 420 | مناطق مرطوب | ضد خوردگی |
| ترمکس (TMT) | 500+ | سازههای ضدزلزله | استحکام زیاد |
| فایبرگلاس (FRP) | 1000 | سازههای خاص | وزن کم، غیر رسانا |
نکات اجرایی و ایمنی در برش، خمکاری و نصب میلگرد
اجرای صحیح میلگرد در کارگاه تأثیر مستقیمی بر عملکرد سازه دارد. رعایت نکات زیر برای مهندسان و پیمانکاران ضروری است:
- حمل و انبارداری: میلگرد باید روی سطح خشک و بالاتر از زمین انبار شود تا از تماس با رطوبت جلوگیری گردد.
- برش و خمکاری: خمکاری نباید در دمای پایین انجام شود زیرا باعث ترکهای ریز در سطح فولاد میگردد. استفاده از دستگاههای استاندارد الزامی است.
- اتصال و بستن میلگردها: فاصله بین میلگردها باید طبق نقشه اجرایی و ضوابط آییننامه بتن ایران (آبا) رعایت شود.
- کنترل کیفیت پیش از بتنریزی: قبل از بتنریزی، میلگردها باید از نظر زنگزدگی، آلودگی و موقعیت نصب بررسی شوند.
جمعبندی مهندسی و نتیجه نهایی
میلگرد، شریان حیاتی سازههای بتنی است. انتخاب درست نوع، سایز و گرید میلگرد میتواند استحکام سازه را چندین برابر افزایش دهد. در این مقاله دیدیم که انواع میلگرد و کاربرد آن در ساختمانسازی به فاکتورهایی مانند روش تولید، شرایط محیطی، نوع بارگذاری و استانداردهای مورد استفاده بستگی دارد.
میلگردهای نورد گرم برای اغلب پروژهها کافیاند، اما در سازههای خاص، میلگرد بستر، گالوانیزه یا ضد زنگ عملکردی بسیار بهتر دارند. رعایت استاندارد ISIRI 3132 در ایران، به همراه کنترل کیفیت در مرحله اجرا، تضمینکننده عمر مفید و ایمنی بلندمدت ساختمان خواهد بود.
در نهایت، آگاهی از ویژگیهای فنی و اقتصادی هر نوع، مهندسان را در تصمیمگیریهای ایمن و اقتصادی یاری میدهد.
